Słownik judo - japonskie pojecia od A do Z

Judo, jak wszystkie japonskie sztuki walki, uzywa oryginalnych nazw japonskich dla technik, komend i pojec etykiety. To swiadoma decyzja Jigoro Kano i pozniejszych mistrzów - dzieki temu judoka z Polski, Francji, Brazylii i Japonii mogą trenowac razem bez bariery jezykowej.

Słownik ulozony alfabetycznie. Wymowa: j czytaj jako polskie dz, ch jako cz, w jest niemal nieslyszalne. Akcent zwykle pada na pierwsza sylabe.

A

Age

Podnoszenie, w gore. Np. age-otoshi - rzut z podnoszenia.

Ashi

Stopa, noga. Często w nazwach technik: ashi-waza = techniki nog.

Ashi-waza

Techniki nog - rzuty wykonywane z uzyciem stopy/nogi (O-soto-gari, O-uchi-gari, Ko-uchi-gari).

Atemi-waza

Techniki uderzen (pięść, łokieć, kolano). Praktykowane tylko w kata, zabronione w sporcie.

B

Budo

Droga wojownika. Ogolny termin na japonskie sztuki walki: judo, kendo, aikido, karate-do, kyudo.

Bushido

Kodeks samuraja. Filozoficzne tlo budo.

D

Dan

Stopien mistrzowski. W judo od 1. dan (czarny pas) do 10. dan (czerwony). Wiecej w stopnie i pasy.

Do

Droga, ścieżka, zasada. Część nazwy: ju-DO = "droga zwinnosci".

Dojo

"Miejsce drogi". Sala treningowa.

Dozo

Prosze (uprzejma zacheta).

G

Gari

Podciecie. Np. O-soto-gari = wielkie zewnetrzne podciecie.

Gi

Skrocona forma judogi - strow.

Gokyo no Waza

"Piec grup technik" - klasyczna lista 67 rzutów Kodokanu podzielonych na 5 stopni trudnosci.

H

Hajime

"Zaczynamy!" - komenda sedziego rozpoczynajaca walke.

Harai

Wymiatanie. Np. Harai-goshi = wymiatajaca technika biodrowa.

Hidari

Lewy. Np. hidari-shizentai = naturalna postawa lewa.

I

Ippon

Pelne zwyciestwo. Punkt konczacy walke - rzut na plecy z impetem, 20-sek. trzymanie, duszenie/dzwignia powodujacy poddanie się.

Ippon-seoi-nage

Rzut przez bark jedna ręka. Klasyk wagi lzejszej.

J

Ji

Wlasny, sobie. W jita kyoei = własne i innych dobro.

Jigoro Kano

Tworca judo (1860-1938). Zaloziciel Kodokanu w 1882 roku. Wiecej w historii judo.

Jita kyoei

"Wzajemna pomyslnosc" - druga z dwoch fundamentalnych zasad judo (obok seiryoku zenyo).

Ju

Zwinnie, lagodnie, ustepowac. Część nazwy ju-do.

Judo

"Droga zwinnosci" - sport stworzony przez Jigoro Kano. Bez uderzen i kopniec - tylko rzuty i parter.

Judogi

Strow judo: kurtka (uwagi), spodnie (shitabaki), pas (obi).

Judoka

Osoba trenujaca judo. Liczba mnoga: judoka (japonski nie odmiena).

K

Kano

Patrz: Jigoro Kano.

Kansetsu-waza

Techniki dzwigni. W judo sportowym dozwolone wylacznie na staw lokciowy.

Kata

"Forma" - zaplanowana sekwencja technik z partnerem. Sluzy nauce zasad i utrwaleniu poprawnej formy.

Katame-waza

Techniki w parterze: trzymania, duszenia, dzwignie.

Keikoku

Ostrzezenie - kara sedziowska za drobne naruszenia.

Kesa-gatame

"Trzymanie szatka" - klasyczne trzymanie boczne.

Ko

Maly. Np. Ko-uchi-gari = małe wewnetrzne podciecie.

Kodokan

"Miejsce nauczania drogi" - szkola zalozona w 1882 roku przez Jigoro Kano. Centrala judo na świecie do dzis.

Koshi

Biodro. Np. O-goshi = wielki rzut biodrowy.

Koshi-waza

Rzuty biodrowe (O-goshi, Uchi-mata, Harai-goshi).

Kyu

Stopien uczniowski. W judo od 6. kyu (bialy pas) do 1. kyu (brązowy). Wiecej w stopnie i pasy.

M

Mae

Do przodu. Np. mae-ukemi = padanie do przodu.

Mate

"Stop!" - komenda sedziego przerywajaca walke (krotka pauza).

Migi

Prawy. Np. migi-shizentai = naturalna postawa prawa.

N

Nage

Rzut.

Nage-no-kata

"Forma rzutów" - klasyczna kata z 15 technikami pokazujaca esencje Nage-waza.

Nage-waza

Techniki rzutów (cala kategoria) w pozycji stojacej.

O

O

Wielki. Np. O-soto-gari = wielkie zewnetrzne podciecie.

Obi

Pas. Kolor oznacza stopien.

O-goshi

Wielki rzut biodrowy - klasyczna technika dla poczatkujacych.

O-soto-gari

Wielkie zewnetrzne podciecie - jeden z najprostszych i najstarszych rzutów.

Osae-komi

"Trzymanie kontrolowane" - termin sedziowski oglaszajacy poczatek liczenia czasu trzymania w parterze.

Osae-komi-toketa

"Trzymanie przerwane" - sedzia oglasza koniec trzymania (przeciwnik się uwolnil).

Otoshi

Obnizenie, opuszczenie. Np. Tai-otoshi = obnizenie ciala.

R

Randori

"Wolna walka" - swobodny, kontrolowany sparing. Część każdego treningu (poza najmlodszymi grupami).

Rei

Uklon. Otwiera i zamyka każdy trening, każda walke, każde ćwiczenie w parach.

S

Seiryoku zenyo

"Maksimum skutecznosci minimum wysilku" - pierwsza fundamentalna zasada judo. Filozofia Jigoro Kano.

Sensei

"Wczesniej zyjacy" - nauczyciel, mistrz.

Seoi-nage

Rzut przez bark. Wariant z dwiema rękami (morote) lub jedna (ippon).

Shiai

Walka turniejowa, zawody.

Shime-waza

Techniki duszenia - nacisku na drogi oddechowe lub tetnice szyjne.

Shizentai

Naturalna postawa - stoja nogi na szerokosc barkow, ciezar rownomiernie.

Sode

Rekaw judogi. Często chwytany w pozycji wstepnej.

Soremade

"To wszystko" - sedzia konczy walke.

Sutemi-waza

Rzuty z poswieceniem - rzucajacy sam pada na plecy lub bok.

T

Tachi

Stojac, pozycja stojaca. Np. tachi-waza = techniki stojace.

Tai-otoshi

Rzut "obnizenie ciala" - rzut z przekrecenia tulowia.

Tatami

Mata, na ktorej trenuje się judo. Tradycyjnie że slomy ryzowej, dzis specjalna pianka.

Te

Reka, rece.

Te-waza

Techniki rak - rzuty wykonywane głównie rękami (Ippon-seoi-nage, Tai-otoshi).

Tomoe-nage

Rzut "kola" - klasyczny rzut z poswieceniem (rzucajacy pada na plecy).

Tori

"Wykonujacy" - osoba przeprowadzajaca technike (rzucajacy/trzymajacy).

U

Uchi

Wewnatrz, wewnetrzny. Np. O-uchi-gari = wielkie wewnetrzne podciecie.

Uchi-mata

Rzut "od wewnatrz uda" - atak na noge prowadzaca, jeden z najpopularniejszych rzutów zawodniczych.

Uchikomi

"Wbijanie" - powtarzanie techniki bez konczenia rzutu, dla zbudowania pamięci mięśniowej.

Ude

Reka, ramie. Np. Ude-hishigi-juji-gatame = krzyzowa dzwignia na łokieć.

Uke

"Przyjmujacy" - osoba na ktorej technika jest wykonana.

Ukemi

Bezpieczne padanie. PIERWSZA technika, ktorej uczy się każdy judoka. Procentuje przez cale życie.

Uwagi

Kurtka judogi.

W

Waza

Technika.

Waza-ari

"Polowa punktu" - rzut o mniejszej skutecznosci niz ippon lub trzymanie 10-19 sekund. Dwa waza-ari = ippon.

Y

Yoko

Bok, boczny. Np. yoko-ukemi = padanie na bok.

Yoshi

"Kontynuuj!" - sedzia wznawia walke po komendzie mate.

Yuko

Stary system punktacji (dzis nie uzywany) - polowa waza-ari.

Z

Zarei

Uklon z pozycji siedzacej (formalny).

Zempo-kaiten-ukemi

"Padanie z kolatka do przodu" - obrocenie się przez ramie.

Dlaczego warto znac terminologie?

Trzy konkretne powody, dla ktorych warto zainwestowac w naukę japonskich nazw:

1. Miedzynarodowy język - na zawodach, stazach, w innym klubie - sedziowie i trenerzy uzywaja japonskich nazw niezaleznie od kraju. Twoja znajomosc pojec dziala wszędzie.
2. Precyzja - jedno japonskie słowo często oznacza cala szkole technik. Polskie tlumaczenie zwykle bywa nieostre.
3. Szacunek do tradycji - judo to nie tylko sport, to 130 lat tradycji. Nauka języka jest czescia drogi (do).