Historia judo - od jiu-jitsu do sportu olimpijskiego

Kontekst: Japonia drugiej polowy XIX wieku

Restauracja Meiji (1868) byla momentem przelomowym dla Japonii - kraj otwarl się na zachod, zniesiono klase samurajow, zlikwidowano feudalne struktury. Tradycyjne sztuki walki samurajow, w tym jiu-jitsu, traciły na popularnosci - wojownicy zostali zdetronizowani, a nowoczesne wojsko nie potrzebowalo juz technik walki wrecz.

To właśnie w tej atmosferze schylku starych szkol pojawia się postac, ktora odmieni los wschodnich sztuk walki.

Jigoro Kano - tworca judo

Jigoro Kano (1860-1938) byl mlodym, drobnym chlopcem cierpiacym z powodu zaczepek rowiesnikow. Trafil do szkoly jiu-jitsu, gdy mial 17 lat. Bardzo szybko zauwazyl dwie rzeczy:

1. Stare style jiu-jitsu są skuteczne, ale niektore techniki są zbyt niebezpieczne, by je trenowac na zywo - dlatego adepci nie ucza się ich w realnej dynamice.
2. Brakuje spojnej metodyki i filozofii edukacyjnej - każda szkola robi swoje, bez wspolnych zasad.

W 1882 roku, gdy mial 22 lata, Kano zalozyl własna szkole - Kodokan ("miejsce nauczania drogi"). Zebral techniki z różnych stylow jiu-jitsu, usunal te najbardziej niebezpieczne (lamania kości, uderzenia w wraziwe punkty), wprowadzil nowe, lacgodniejsze - i nazwal swoja metode judo.

Co dokladnie znaczy "judo"?

JU (柔)

Zwinnie, lagodnie, ustepowac. Filozofia "miekkiej sily" - nie blokuj sily przeciwnika, wykorzystaj ja przeciwko niemu.

DO (道)

Droga, ścieżka, zasada. Nie tylko technika - sposob postepowania w życiu.

JU + DO

"Droga zwinnosci", "droga ustepowania". W odroznieniu od JIU-JUTSU ("technika zwinnosci") - judo kladzie nacisk na droge, czyli filozofie i rozwoj duchowy.

Przelom: pojedynek Kodokan vs jiu-jitsu, 1886

Wybitne osiagniecie Kano nie zostało od razu uznane. Stare szkoly jiu-jitsu uwazaly judo za rozcienczenie i kompromis. Wszystko zmienil się w 1886 roku, gdy Departament Policji Tokio zorganizowal turniej, by wybrac styl walki do szkolenia policjantow. W 15 pojedynkach starli się zawodnicy Kodokan z najlepszymi mistrzami jiu-jitsu.

Wynik: 13 zwyciestw judo, 2 remisy. Kodokan zdobyl oficjalne uznanie wladz, judo wprowadzono do treningu policji, a wkrotce takze do szkol i armii. To moment, w ktorym judo zaczyna być narodowym sportem Japonii.

Ekspansja judo na świat

Jigoro Kano przez cale życie podrozowal po świecie, propagujac judo. W 1889 wyjechal do Europy z reprezentacja japonska. W 1909 został pierwszym Azjata w Miedzynarodowym Komitecie Olimpijskim.

• 1903 - pierwsza demonstracja judo w USA (przed prezydentem Theodorem Rooseveltem).
• 1922 - powstaje pierwsza europejska szkola judo w Berlinie.
• 1935 - powstaje Polski Zwiazek Judo (na poczatku jeszcze przy związku zapasniczym).
• 1948 - powstaje Europejska Federacja Judo.
• 1956 - pierwsze Mistrzostwa Swiata Judo (Tokio).
• 1964 - judo trafia na igrzyska olimpijskie w Tokio. Jest to pierwsza azjatycka sztuka walki w programie olimpijskim.
• 1980 - pierwsze Mistrzostwa Swiata Kobiet w judo.
• 1992 - kobiety oficjalnie stają na olimpijskim podium w judo (Barcelona).

Judo w Polsce

Polska ma w judo solidna tradycje, choc sport nigdy nie osiagnal tu poziomu Francji czy Niemiec. Najwazniejsze fakty:

• 1957 - powstaje Polski Zwiazek Judo (samodzielny).
• 1964 - Wladyslaw Lenartowicz i Jerzy Sokolowski reprezentuja Polske na pierwszych olimpijskich zawodach judo w Tokio.
• 1980 - Pawel Nastula debiut juniorskie.
• 1992 - Beata Maksymów brązowy medal olimpijski (Barcelona).
• 1996 - Pawel Nastula złote medal olimpijski (Atlanta) - najwiekszy sukces polskiego judo.
• 2008 - Pawel Nastula brązowy medal olimpijski Pekin.

Polskie judo wychowalo też wiele zawodniczek na poziomie krajowym i miedzynarodowym - jedna z nich jest Małgorzata Górnicka, dzisiaj prowadzaca klub Planeta Judo w Piotrkowie Trybunalskim.

Dwie wielkie zasady Jigoro Kano

SEIRYOKU ZENYO (精力善用)

"Maksimum skutecznosci przy minimum wysilku." Najwyzsze, najefektywniejsze uzycie dostepnej energii - umyslowej i fizycznej. Ta zasada jest praktyczna nie tylko na macie - mowi o tym, jak dziala dobry inzynier, dobry menedzer, dobry rodzic. Nie wiecej sily - madrzejsze uzycie sily.

JITA KYOEI (自他共栄)

"Wzajemna pomyslnosc." Czynienie dobra wspólnie z innymi - dla dobra ogolu. To zasada moralna: nie wykorzystywac swojej technicznej przewagi przeciwko slabszym, nie uzywac judo dla agresji, dbac o partnerow treningowych, być dobrym czlonkiem spolecznosci.

Judo dzis

Statystyki Miedzynarodowej Federacji Judo (IJF):

Francja ma ok. 600 000 zarejestrowanych judokow - to wiecej niz w samej Japonii. Powod: judo zostało we Francji wprowadzone do szkol jako wzorcowa dyscyplina ksztaltujaca dyscypline i charakter dzieci.

Dlaczego warto znac historie judo?

Gdy wiesz, że technika ktorej się uczysz powstala z konkretnego pomyslu Kano sprzed 140 lat, wiesz, że za nia stoi cala kultura i filozofia. Judo to nie tylko sport. Że stworzeniem japonskiego pedagoga, ktory chcial uzyc walki do budowy lepszych ludzi. I to wciaz dziala - w naszym klubie, w klubach na calym świecie.